Son sözü ilk başta söylersek, cevap hayır. Yapay zeka modellerinin yıllar içinde gelişip daha tutarlı ve doğru sonuçlar üreteceği kesin olsa da bu yazının yazıldığı 2026 ortasında halen “yaygın kullanılan” yapay zeka araçlarının hukuki sorulara verdiği cevaplar çoğunlukla yetersiz veya yanlış.
Yapay zeka modelleri bilgileri akıcı, ikna edici ve özgüvenli bir tonda sunduğu için verdiği cevaplar daha da tehlikeli hale geliyor. Bu ikna edici dilin ardında sıklıkla dayanaksız çıkarımlar, yanlış yorumlanmış mevzuat ve olmayan içtihatlar yer alıyor.
Halüsinasyon
Yapay zeka literatüründe “halüsinasyon” olarak adlandırılan olgu modelin gerçekte mevcut olmayan bilgileri varmış gibi sunmasıdır. Model, hiçbir zaman verilmemiş bir mahkeme kararını gerçek bir içtihat gibi aktarılabilmekte, kanun maddelerini hatalı biçimde yorumlayabilmekte ya da birden fazla hukuki kavram arasında mantıklı görünen ancak temelsiz bir bağlantı kurulabilmektedir.
Yapay zeka, belirsizlik durumunda “bilmiyorum” demek yerine mevcut verilerden hareketle yanıt üretmeye devam eder. Zira yapay zeka dil modelleri, olasılıklara dayalı biçimde sözcükleri bir araya getirerek çalışmaktadır. Dayanakların ve bütünsel yorumun hayati önem taşıdığı hukuk alanında bu özellik ciddi bir zafiyet.
Halüsinasyona bir örnek vermek gerekirse -somut olayın özelliklerinin önem arz ettiği karmaşık bir hukuki sorun değil- basitçe “tehiri icra” ile ilgili kanun ve yönetmelik maddelerini başlıklarıyla beraber tespit etmesini istediğimizde ChatGPT’nin vermiş olduğu cevap şöyleydi:
📘 İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği
Madde 59 – Tehir-i icra kararı üzerine yapılacak işlem
Madde 60 – Teminat gösterilmesi ve muhafazası
Madde 61 – Tehir-i icra kararının kaldırılması
Madde 62 – Borçlunun itirazı üzerine verilecek tehir-i icra kararı
Madde 63 – Tehir-i icra kararının sonuçları
Maddeler konu ile ilgili olmadığı gibi başlıklar da tamamen uydurma. Örneğin ilgili yönetmelikteki 59. maddenin başlığı; “İcra ve iflâs kanununun 206 ve 207 nci maddeleri gereğince düzenlenen sıra cetveli”.
Yapay Zeka Özetleri
Sorunu daha da derinleştiren bir gelişme, Google gibi büyük arama motorlarının arama sonuçlarında yapay zeka tarafından üretilmiş özet yanıtlar sunması. Kullanıcı, yapay zeka modeline soru sormak yerine genel bir araştırma yaptığında dahi bu yapay zeka özetleriyle karşılaşıyor. Bu özetler pek çok zaman internetteki verileri yanlış yorumlayarak kesin bir yargı sunmakta. Üstelik aynı sorgu farklı kelimelerle ifade edildiğinde yapay zeka size tamamen farklı bir sonuç çıkarabiliyor.
Hukuk Sektöründe Yapay Zeka
Bunlara rağmen hukuk sektöründe de elbette yapay zekadan faydalanılıyor. Hukuk alanı için geliştirilen ve araştırma, emsal karar tarama gibi süreçleri kısaltan başarılı araçlar var. Bu araçlar, eğitimli kimselerin denetimi ile faydalı ve pratik sonuçlar ortaya koyabiliyor.
Sonuç
Yapay zeka, hukuki bir konunun genel hatlarıyla anlaşılması ya da avukata yöneltilecek soruların netleştirilmesi amacıyla bir başlangıç noktası olabilir. Ancak hukuki bir süreç başlatılmasında ve takibinde yapay zeka çıktısına dayanmak ciddi riskler barındırmaktadır.
